275

Trochę o monetach

Pierwsze monety powstały w VII w. p.n.e. w Lidii (dzisiejsza Turcja). Były one wykonane ze stopu złota i srebra, naturalnie występującego w niektórych rzekach Azji Mniejszej i miały owalny kształt. Następnie, monety zostały rozpowszechnione w Basenie Morza Śródziemnego przez Fenicjan oraz Greków. Metalowe pieniądze wykształciły się także niezależnie w Chinach i Indiach.

Główne elementy składowe monety to:

- rewers (główna strona monety)

- awers (strona z nominałem)

- otok

- rant

- rzadziej egzerga (dolna część pola monety, oddzielona od niego poziomą linią, zwaną cięciwą.)

 

Monety kruszcowe i bilon to dwie zupełnie różne rzeczy. Wartość tych pierwszych jest uzależniona w zasadniczej mierze od ilości i wartości znajdujących się w nich metali. Bilon natomiast to pieniądz zdawkowy, tak jak banknoty. Jego wartość jest ustalona przez emitenta.

 

Monety mogą posiadać różne kształty: poza oczywistym okrągłym, mogą być także kwadratowe, prostokątne (tzw. klipy) lub wielokątne (np. współczesny bilon iracki). Są również monety z dziurą pośrodku. Wykonuje się je najczęściej z: metali (np. srebro, złoto, miedź, platyna) i ich stopów (np. brąz, mosiądz).

 

Współcześnie powstało zjawisko tzw. monet kolekcjonerskich, emitowanych bądź to przez banki centralne, bądź to przez prywatnych emitentów. Przeważnie są one bite w niskich nakładach i sprzedawane w cenach nie mających przełożenia na ich wartość nominalną. W celu nadania prywatnym emisjom wyglądu zbliżonego do prawdziwych monet kilka krajów, często nie mających nawet własnej waluty, udostępnia za opłatą własne znaki państwowe, które emitent może umieścić na swoich wyrobach.

Emisje takie w celu przyciągnięcia niedoświadczonych kolekcjonerów mają często niezwykłe kształty:

  • trójkąta – 2 dolary z Wysp Cooka,
  • czterolistnej koniczyny  
  • okręgu zawierającego buteleczkę wody z Lourdes
  • gitary (Somalia)

Oraz ciekawe dodatki takie jak:

  • dioda w "monecie" Niue,
  • wykonane z tworzyw nie nadających się do tworzenia prawdziwych monet, jak np. drewniane "monety" Konga czy plastikowe Wysp Kokosowych.

 Więcej ciekawawych zdjęć "dziwnych" monet znajdziesz w Galeria w zakładce Niezwykłe monety

 

Ciekawostki :

Najmniejszą znaną monetą był hemitetartemorion (¹/8 obola) z Aten – 2 mm, natomiast największymi - ważąca 20 kg miedziana moneta dziesięciotalarowa, tzw. platmynt, emitowana w XVII wieku w Szwecji oraz 1000 mohurów z imperium Mogołów wybite w Agrze w 1613 r. – 203 mm, 12 kg.